NAWRÓT

Jak zapobiegać nawrotom? Czy to w ogóle jest możliwe?

jak-zapobiegac-nawrotom

Czy wiesz, że według badań w przeciągu dwóch tygodni od powrotu ze szpitala do domu – osoba chora na zaburzenia odżywiania może stracić nawet 10 kilogramów? (pisałam o tym we wpisie „Czy i jak kontrolować dziecko chore na zaburzenia odżywiania”).

Nie mówię tego, aby Cię straszyć i niepokoić, ale po to by pokazać Ci, że nadal trzeba być bardzo czujnym i uważnym.

Możemy mieć bowiem przekonanie, że po wyjściu ze szpitala czy po odzyskaniu prawidłowej wagi – proces leczenia się zakończył. A często to dopiero początek drogi.

Musisz też wiedzieć, że nawroty w procesie zdrowienia zdarzają się bardzo ale to bardzo często.

We wspomnianym wyżej wpisie, zachęcałam Cię jednocześnie do tego, aby poprosić personel medyczny o konkretne wskazówki dotyczące Waszego postępowania – tak, aby aktywnie wspierać proces całkowitego wyzdrowienia Waszego dziecka.

METODA ZAPOBIEGANIA NAWROTOM W SZEŚCIU WAŻNYCH KROKACH

Jedną z metod, która może pomóc w zapobieganiu nawrotom (lub przynajmniej mocno je ograniczyć) jest dokładne przeanalizowanie tzw. triggerów wraz z opracowaniem planu konkretnych działań.

Dzięki poznaniu metody, którą dzisiaj dla Ciebie omówię,  staniesz się na pewno bardziej świadoma/-y tego jakie są kolejne etapy procesu nawrotu. Ale również co może wywołać nawrót.

Zobaczysz też jak ważna jest Twoja pomoc i Twoje wsparcie.

Pokażę Ci też, jakie działania można wdrożyć na każdym z tych etapów.

Zacznijmy jednak od  przyjrzenia się temu, jak przebiegać proces nawrotu.

PROCES NAWROTU W 4 ETAPACH 

Naukowcy, w oparciu o swoje doświadczenia kliniczne (Tamara Berends i in.) zauważyli, że nawrotom można zapobiegać. Trzeba być tylko świadomym tego co go wywołuje oraz tego co można w danej sytuacji zrobić.

Nawrót zawsze zaczyna się od tzw. triggera – czyli czynnika spustowego. Mogą nim być np.  trudne emocje, sytuacje, z którymi osoba chora sobie nie radzi, myśli i wiele wiele innych. Jest to temat, który zasługuje na oddzielne omówienie.

Zanim dojdzie do nawrotu, zwykle upływa trochę czasu. I to właśnie na tych etapach ( etapy 2 oraz 3 na wykresie poniżej ) – można pojąć konkretne działania, aby do tego nawrotu nie dopuścić i aby wrócić do tzw. etapu stabilizacji.

Poniżej przedstawiam wykres, który najlepiej zilustruje jak wygląda proces nawrotu.

4-etapy-procesu-nawrotu-trigger

1 ETAP TO ETAP STABILIZACJI  

Na etapie stabilizacji, osoba chora:

  • jest w stanie utrzymać odpowiednią wagę.
  • dobrze funkcjonuje ona również społecznie, zarówno w domu jak i wśród rówieśników.
  • na typ etapie mogą pojawiać się myśli, zachęcające do powrotu do starych zachowań – ona jednak im nie ulega

 

2 ETAP TO ETAP ŁAGODNEGO/SPOKOJNEGO NAWROTU

Na tym etapie:

  • myśli zachęcające do nawrotu są coraz bardziej intensywne
  • zmianie ulegają również zachowania, zaczynają się lekkie odstępstwa od ustalonych reguł i zasad

3 ETAP UMIARKOWANEGO NAWROTU

Na tym etapie:

  • myśli, zachęcają do powrotu do starych wzorców stają się coraz bardziej intensywne
  • przejawia się to w zmianie zachowań, które już teraz łatwo zauważyć np. osoba spożywa mniej posiłków, więcej ćwiczy, zaczyna wymiotować, przeczyszczać się
  • zaczyna tracić na wadze

zachowania te są już bardzo widoczne dla osób z zewnątrz.

4 ETAP – NAWRÓT

Na tym etapie:

  • waga zaczyna spadać zazwyczaj poniżej 85% wagi wymaganej/oczekiwanej
  • często następuje wycofanie z wszelkiej aktywności z bliskimi i rówieśnikami
  • dominują myśli zachęcające do powrotu do starych zachowań
  • następuje powrót do starych, niezdrowych zachowań w pełnej krasie (niestety)

Skoro już wiemy jak wygląda tzw. proces nawrotu – pokażę teraz jak wygląda metoda zapobiegania nawrotom.

STRATEGIA ZAPOBIEGANIA NAWROTOM

CEL

Celem tej metody jest podjęcie działań prewencyjnych tak szybko jak to tylko możliwe. Im wcześniej podejmiemy działanie tym mniejsze będą konsekwencje i tym szybciej nastąpi wyzdrowienie.

WYMAGANIA

Aby podjąć się tej metody wymagane jest zaangażowanie zarówno osoby chorej jak i członków rodziny. Potrzebna jest również pomoc osoby, która pomoże Wam przejść przez te poszczególne kroki, która ma wiedzę i doświadczenie.

Wiem, że nie zawsze możliwa będzie współpraca z Waszym dzieckiem.

Mimo to zachęcam Cię do przeczytania tego wpisu – bo być może wybierzesz z niego takie elementy, które będą możliwe do zastosowania bez zaangażowania Twojego dziecka i które okażą się pomocne.

JAK TO WYGLĄDA W PRAKTYCE?

prowadzenie-dziennika

Zwykle planuje się 6 godzinnych spotkań. Spotkania te odbywają się raz na tydzień i po każdym z nich pacjent otrzymuje pracę domową, która jest szczegółowo analizowana na kolejnym spotkaniu. Osoba, która wychodzi z zaburzeń odżywiania, przez cały czas trwania tego procesu prowadzi coś w rodzaju dziennika.

SPOTKANIE PIERWSZE – TRIGGERY W PRZESZŁOŚCI ORAZ MOJE MOCNE STRONY

Pierwszą informacją, którą należy udzielić podczas pierwszego spotkania jest poinformowanie, dlaczego zapobieganie nawrotom odgrywa  tak kluczową role w procesie zdrowienia.

Następnie zarówno pacjent jak i jego bliscy są zachęcani do tego aby popatrzeć w przeszłość i zidentyfikować wszystkie triggery oraz wczesne sygnały ostrzegawcze (myśli, uczucia, zachowania).

W następnym kroku, trzeba wypisać wszystkie strategie, które były w tych sytuacjach pomocne.

Wszystkie te informacje, muszą być zapisane w zeszycie ćwiczeń/dzienniku.

Kolejny krok to – ZIDENTYFIKOWANIE WSZYSTKICH MOCNYCH STRON, osoby chorej.

Czasem może to być bardzo trudne. Pracując także z osobami zdrowymi, widzę, że również im łatwiej jest mówić o słabościach niż o sukcesach i mocnych stronach.

Mimo tego, że jest to trudne, trzeba to zrobić! I trzeba je zapisać. Te mocne strony powinny być również wzmacniane w codziennym funkcjonowaniu.

Przykładem takich mocnych stron, może być na przykład to, że w przeszłości potrafiłam osiągać cele, potrafiłam zawalczyć o to co dla mnie ważne itd.

SPOTKANIE DRUGIE – PÓŁ ROKU WPRZÓD

Na początku każdego kolejnego spotkania następuje omówienie pracy domowej z poprzedniego tygodnia.

Następnie na podstawie zapisków z pierwszego spotkania – odnośnie przeszłych triggerów, analizowany jest ostatni tydzień i to co było trudne. Potem zachęca się uczestników spotkania do tego aby popatrzeć 6 miesięcy wprzód, tak aby zidentyfikować ewentualne przyszłe triggery.

Możesz przez chwilę mieć wątpliwości, czy da się to zrobić. Oczywiście, że tak – przynajmniej w jakimś stopniu.

Takimi triggerami może być np.

  • powrót do szkoły, na uczelnie
  • egzaminy
  • koniec roku
  • zbliżające się święta
  • odwiedziny członków rodziny, którzy mają w zwyczaju komentować wszystko i wszystkich itp.

Pracą domową będzie więc szczegółowe przyjrzenie się przyszłości i spisanie tego co może się wydarzyć.

SPOTKANIE TRZECIE – MYŚLI, UCZUCIA, ZACHOWANIA

Jak zawsze na początku – dokonywane jest omówienie pracy domowej.

A następnie na podstawie tego, co udało się zidentyfikować, omawiane są bardzo szczegółowo poszczególne triggery. W kolejnym kroku identyfikowane są wczesne sygnały ostrzegawcze, biorąc pod uwagę konkretne myśli, uczucia, zachowania oraz sygnały z ciała.

Aby było to jasne omówię to na jakimś przykładzie.

Jeśli potencjalnym triggerem byłby na przykład powrót do szkoły, trzeba przeanalizować m.in. to co myślę na ten temat, czy będzie to dla mnie łatwe czy trudne, czego się obawiam. Jedną z obaw mogą być wątpliwości – jak zostanę przyjęta, czy zostanę zaakceptowana, czy nie będą pojawiać się komentarze odnośnie mojego wyglądu, wagi. Jak będę na to reagować.

Prawdopodobnie, podczas takiego godzinnego spotkania, zostanie omówiony tylko pewien schemat i tylko kilka triggerów. Dlatego w pracy domowej na następny tydzień, zaleca się przeanalizowanie pozostałych triggerów i wczesnych sygnałów ostrzegawczych (myśli, uczuć, zachowań)

SPOTKANIE CZWARTE – DZIAŁANIA

Na początku jak zawsze osoba, która Wam towarzyszy w tym procesie zachęca do burzy mózgów i omówienia pracy domowej.

Kolejnym bardzo ważnym krokiem jest opracowanie działań, które moglibyście wdrożyć, jeśli pojawi się sytuacja trudna.

Przykładem takiego działania, może być odwołanie spotkań z osobami, które nie rozumieją tego przez co przechodzicie, albo może przynajmniej uda się z nimi porozmawiać.

W przypadku powrotu do szkoły – można porozmawiać z wychowawcą i nauczycielami.

Celem tych wszystkich działań jest ODZYSKANIE WPŁYWU oraz ODZYSKANIE KONTROLI NAD ZABURZENIAMI ODŻYWIANIA.

Czyli stopniowe uczenie się, że pod wpływem danej myśli, czy jakiegoś komentarza nie muszę reagować w znany mi sposób.

Jeśli opracowane metody działania nie działają, wtedy trzeba poszukać innych.

Takie podejście pomaga nie tylko w odzyskaniu wpływu i kontroli ale pokazuje także, że nie jesteśmy bezsilni i bezbronni.

SPOTKANIE PIĄTE – PLAN DZIAŁANIA

Wszystko co było dotychczas opracowane zostaje ułożone w jeden jasny plan działania

SPOTKANIE SZÓSTE – SZCZEGÓŁOWE OMÓWIENIE PLANU

Omówienie planu, przypisanie odpowiedzialności za poszczególne działania. Ustalenie w którym momencie – bliscy mogą i powinni zainterweniować

SPOTKANIE KONTROLNE

Po zakończeniu tych sześciu spotkań, zaleca się, aby kolejne spotkanie odbyło się po upływie mniej więcej 3 miesięcy.

Podczas tego spotkania, trzeba zobaczyć

  • z czym było najwięcej trudności
  • co się sprawdziło
  • co kompletnie nie działało

Na podstawie tego feedbacku można opracować nowy plan i zaplanować nowe działania.

KORZYŚCI Z TEJ METODY

Poniżej przedstawiam korzyści, które może przynieść zastosowanie tej metody:

  • odzyskanie wpływu
  • odzyskanie kontroli
  • testowanie nowych strategii pod okiem profesjonalisty, w bezpiecznej atmosferze
  • nauczenie się planowania swoich działań – co może być pomocne w innych dziedzinach życia po całkowitym wyzdrowieniu
  • nauczenie się przewidywania różnych sytuacji
  • nauczenie się innych sposobów reagowania na sytuacje trudne
  • wyciąganie wniosków/lekcji z bardzo krótkich okresów czasu i wprowadzanie zmian, zobaczenie co działa, a co nie działa (uwielbiam ten krok, w codziennym życiu dokonuje takich podsumowań bardzo regularnie)
  • uczy uważności na siebie, zauważania tego co myślę, co czuję
  • osoba chora, uczy się, że nawrót nie jest czymś co jej się przytrafia oraz tego, że nie jest wobec niego bezsilna i bezradna
  • rozwija umiejętność komunikacji z innymi, proszenia o pomoc, stawiania granic

Szacuje się, że do pełnego wyzdrowienia, potrzeba przejść taki cykl kilkukrotnie.

Ale za każdym razem po uczciwym przepracowaniu tego planu, jesteśmy już w trochę innym miejscu, z innym poziomem świadomości .

spiralne-schody-metafora-procesu-zdrowieniaPrzyrównałabym ten proces do wchodzenia po wysokich spiralnych schodach. Każdy nowy cykl to kolejne okrążenie – jednak z coraz to nowsza perspektywą.

PODSUMOWANIE

Aby zachęcić Cię do planowania, zostawię Cię z jednym z moich ulubionych cytatów Briana Tracy. Mówi on, że  „Brak planowania to planowanie klęski”

I z podsumowaniem tych 6 kroków w formie grafiki:

zapobieganie-nawrotom-w-zaburzeniach-odzywiania

Napisz proszę w komentarzu:

  • co było w tym wpisie pomocne
  • z czym masz trudność
  • a co być może jest niejasne

Podziel się również tym, jakie są Twoje strategie w towarzyszeniu dziecku w procesie wyzdrowienia.

Linki wspomniane w tym wpisie:

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *