Jak znaleźć dobrego psychoterapeutę? Jak sprawdzić jego kwalifikacje? Skąd wiedzieć, że osoba, której powierzamy swoje zdrowie psychiczne, naprawdę ma odpowiednie przygotowanie?
Długo zastanawiałam się, jak zatytułować ten artykuł.
„Jak szukać psychoterapeuty?”
Czy może:
„Jak szukać DOBREGO psychoterapeuty?”
Zdecydowałam się na tę drugą wersję.
Nie dlatego, że istnieje prosty test, który pozwoli nam stwierdzić, czy ktoś jest „dobrym terapeutą”.
Dlatego, że kiedy szukamy pomocy psychoterapeutycznej, warto sprawdzić kilka podstawowych rzeczy, zanim zdecydujemy się komuś zaufać.
Zwłaszcza że osoba, która przychodzi na terapię, często jest w trudnym momencie swojego życia.
Może być przestraszona.
Może bardzo cierpieć.
Może nie mieć siły na wielogodzinne sprawdzanie kwalifikacji.
A jednak warto poświęcić chwilę na takie sprawdzenie.
Jak wybrać dobrego psychoterapeutę?
Nie ma jednej cechy, która gwarantuje, że dany psychoterapeuta będzie dla nas odpowiednią osobą.
Możemy jednak sprawdzić:
- jakie ma wykształcenie i kwalifikacje, możemy też poprosić o pokazanie dyplomów
- gdzie odbył szkolenie psychoterapeutyczne,
- czy korzysta z superwizji,
- czy jasno mówi o swoich kompetencjach i ograniczeniach,
- czy przestrzega zasad etycznych,
- jak czujemy się w kontakcie z nim,
- czy potrafi uszanować nasze granice.
To nie daje stuprocentowej gwarancji, że terapia będzie udana.
Ale zdecydowanie zwiększa nasze bezpieczeństwo.
1. Sprawdź kwalifikacje psychoterapeuty
To moim zdaniem pierwszy krok.
Masz prawo zapytać psychoterapeutę o jego wykształcenie, szkolenie, certyfikaty i doświadczenie zawodowe.
Nie musisz czuć się z tym niezręcznie.
To nie jest brak zaufania.
To jest dbanie o siebie.
Możesz zapytać:
„Jakie ma Pan/Pani kwalifikacje do prowadzenia psychoterapii?”
„W jakiej szkole psychoterapii odbywało się szkolenie?”
„Czy posiada Pan/Pani certyfikat psychoterapeuty?”
„Czy jest Pan/Pani w trakcie szkolenia czy już ma Pan/Pani ukończone pełne – najczęściej 4-letnie szkolenie?” (to jest bardzo ważne pytanie! Są osoby, które po roku (!) szkolenia – często jeszcze bez własnej terapii, nazywają się psychoterapeutami)
„Z jakimi problemami pracuje Pan/Pani najczęściej?”
Profesjonalny specjalista powinien być w stanie odpowiedzieć na takie pytania w sposób jasny i spokojny.
A co z regulacją zawodu psychoterapeuty w Polsce?
Przez wiele lat ten temat nie był niestety uregulowany!
Obecnie (2026 r) trwają prace nad regulacją tego zawodu – Minister Zdrowia powołał zespół zajmujący się przygotowaniem propozycji rozwiązań dotyczących regulacji zawodu psychoterapeuty.
Dlatego tym bardziej warto samodzielnie sprawdzać kwalifikacje osoby, której powierzamy swoje zdrowie psychiczne.
Warto również wiedzieć, że w 2026 roku została uchwalona nowa ustawa o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów. Ustawa została podpisana przez Prezydenta, a zasadnicza część jej przepisów ma wejść w życie w 2028 roku.
To oznacza, że sytuacja prawna będzie się jeszcze zmieniać.
Dlatego w tym artykule skupiam się przede wszystkim na tym, co jako pacjent lub klient możemy sprawdzić już teraz.
2. Psycholog, psychoterapeuta i psychiatra – to nie są te same zawody
To bardzo ważne, ponieważ te określenia często są używane zamiennie.
Psycholog jest specjalistą posiadającym wykształcenie psychologiczne (zazwyczaj 5-letnie) i jako jedyny uprawniony jest do przeprowadzenia testów psychologicznych. Psycholog nie prowadzi terapii.
Psychoterapeuta zajmuje się prowadzeniem psychoterapii i powinien posiadać odpowiednie szkolenie psychoterapeutyczne (zazwyczaj 4-letnie) W trakcie studiów musi też odbyć terapię własną (i szczerze nie wyobrażam sobie pracy terapeutycznej bez własnej terapii. O ten aspekt również możemy zapytać)
Psychiatra jest lekarzem, który może diagnozować i leczyć zaburzenia psychiczne oraz – jeśli są ku temu wskazania – stosować leczenie farmakologiczne.
Jedna osoba może mieć więcej niż jedną z tych kwalifikacji.
Na przykład psycholog może również ukończyć szkolenie psychoterapeutyczne.
Dlatego nie warto kierować się wyłącznie nazwą zawodu.
Sprawdzajmy konkretne wykształcenie i kwalifikacje konkretnej osoby.
3. Zapytaj o superwizję
Drugą rzeczą, o którą warto zapytać, jest:
„Czy pracuje Pan/Pani pod superwizją?”
Czym jest superwizja?
W dużym uproszczeniu jest to profesjonalna konsultacja pracy terapeuty z bardziej doświadczonym specjalistą – służąca m.in. przyglądaniu się procesowi terapii, własnej pracy terapeuty oraz trudnościom, które pojawiają się w kontakcie z pacjentem.
Psychoterapeuta nie powinien zakładać, że po ukończeniu szkolenia już wszystko wie.
Dobry specjalista powinien być świadomy swoich ograniczeń i stale rozwijać swoje kompetencje.
Zasady etyczne psychoterapii podkreślają m.in. konieczność pracy w granicach własnych kompetencji, ciągłego uzupełniania wiedzy i rozwoju zawodowego.
Dlatego pytanie o superwizję jest naprawdę dobrym pytaniem.
I nie powinno być powodem do wstydu.
4. Zwróć uwagę na granice
Psychoterapia jest szczególną relacją.
Opowiadamy drugiej osobie o rzeczach, o których być może nie powiedzieliśmy nikomu innemu.
Dlatego granice mają ogromne znaczenie.
Dobry psychoterapeuta powinien szanować Twoją prywatność, autonomię i godność.
Nie powinien wykorzystywać swojej pozycji do budowania zależności, manipulowania Tobą czy przekraczania granic relacji terapeutycznej.
Szczególnie ostrożnie podchodziłabym do sytuacji, w których terapeuta:
- poniża Cię,
- wyśmiewa,
- zawstydza,
- wykorzystuje Twoje słabości przeciwko Tobie,
- próbuje wzbudzać w Tobie poczucie winy,
- przekracza ustalone granice,
- wykorzystuje relację terapeutyczną do własnych celów,
- sugeruje, że tylko on może Ci pomóc,
- zniechęca Cię do kontaktu z innymi specjalistami bez uzasadnienia klinicznego
- dotyka pacjenta – bez pytania o pozwolenie i bez wcześniejszego zakontraktowania tego tematu.
Zasady etyczne psychoterapii jasno wskazują na konieczność ochrony klienta przed nadużyciem profesjonalnej relacji.
5. Czy terapeuta może nas oceniać?
To pytanie jest szczególnie ważne dla mnie, ponieważ pracuję również z osobami zmagającymi się z zaburzeniami odżywiania (które są już po terapii i które na tej terapii słyszały niestety wiele niefajnych rzeczy).
Coraz częściej spotykam osoby, które mówią:
„Mój terapeuta mnie oceniał.”
„Czułam się przez niego zawstydzana.”
„Cały czas słyszałam, co robię źle.”
„W terapii czułam się winna za swoją chorobę.”
„Usłyszałam kiedyś – myślisz jak typowa anorektyczka”
Sama również mam doświadczenie terapii, w której nie czułam się dobrze.
Na szczęście miałam odwagę odejść.
I chcę Ci powiedzieć coś bardzo ważnego:
Nie musisz zostawać w terapii tylko dlatego, że rozpocząłeś ją z konkretnym terapeutą.
Jeżeli relacja terapeutyczna nie daje Ci poczucia bezpieczeństwa, masz prawo o tym powiedzieć.
Możesz zapytać:
„Dlaczego odbieram tę rozmowę jako ocenianie mnie?”
„Czy możemy o tym porozmawiać?”
A jeśli po rozmowie nadal czujesz, że ta relacja Ci nie służy, możesz poszukać innego specjalisty.
Analogicznie – jeśli decydujecie się Państwo na konsultację czy terapię własną – nie dajmy sobie proszę wmówić, że to nasza wina!
6. Nie wybieraj terapeuty wyłącznie na podstawie opinii w internecie
Opinie mogą być pomocne.
Ale nie powinny być jedynym kryterium wyboru psychoterapeuty.
Dlaczego?
Ponieważ terapia jest bardzo indywidualną relacją.
Terapeuta, który był świetnym specjalistą dla jednej osoby, niekoniecznie będzie odpowiednią osobą dla Ciebie.
Poza tym internetowe opinie nie zawsze pozwalają zweryfikować, kto rzeczywiście korzystał z usług danej osoby. I czy rzeczywiście korzystał! Osobiście znałam sytuację, kiedy opinie na znanych portalach pisali znajomi swoim znajomym.
Dlatego zamiast pytać wyłącznie:
„Czy ma dobre opinie?”
warto sprawdzić:
„Jakie ma kwalifikacje?”
„W czym się specjalizuje?”
„Jak pracuje?”
„Czy jego sposób pracy odpowiada moim potrzebom?”
7. Zapytaj o doświadczenie w problemie, z którym przychodzisz
Nie każdy psychoterapeuta zajmuje się wszystkim.
I bardzo dobrze.
Specjalista powinien znać granice swoich kompetencji.
Jeżeli szukasz pomocy z powodu zaburzeń odżywiania, możesz zapytać:
„Czy ma Pan/Pani doświadczenie w pracy z osobami z zaburzeniami odżywiania?”
Jeżeli chodzi o traumę:
„Czy pracuje Pan/Pani z traumą?”
Jeżeli szukasz pomocy dla dziecka:
„Czy pracuje Pan/Pani z dziećmi i młodzieżą?”
To bardzo ważne.
Dobry specjalista nie powinien obiecywać, że zajmie się każdym problemem.
Czasami najlepszą pomocą, jest powiedzenie:
„To nie jest obszar mojej specjalizacji. Polecę Panu/Pani kogoś, kto ma większe doświadczenie.”
Czy dobry psychoterapeuta musi być „idealny”?
Nie.
Psychoterapeuta jest człowiekiem.
Może czegoś nie wiedzieć.
Może czegoś nie zauważyć.
Może się pomylić.
Może mieć inny sposób patrzenia na problem niż Ty.
Najważniejsze jest to, jak reaguje, kiedy pojawia się różnica zdań albo trudność w relacji terapeutycznej.
Czy potrafi o tym rozmawiać?
Czy potrafi przyjąć informację zwrotną?
Czy szanuje Twoją autonomię?
Czy potrafi powiedzieć:
„Nie wiem.”
„Sprawdźmy to.”
„Być może się pomyliłem.”
„Myślę, że potrzebuje Pan/Pani innego rodzaju pomocy.”
To również może być oznaką profesjonalizmu.
Czy trzeba „polubić” swojego terapeutę?
Niekoniecznie.
Psychoterapia nie jest spotkaniem z przyjacielem.
Nie musisz mieć wrażenia:
„Ale świetny człowiek! Od razu go polubiłam.”
Możesz natomiast potrzebować poczucia, że:
- możesz mówić o trudnych rzeczach,
- nie jesteś poniżany,
- jesteś traktowany z szacunkiem,
- możesz zadawać pytania,
- możesz powiedzieć, że czegoś nie rozumiesz,
- możesz powiedzieć, że coś Ci nie odpowiada,
- możesz mieć własne zdanie.
Relacja terapeutyczna nie musi być łatwa.
Czasami właśnie w terapii pojawiają się bardzo trudne emocje.
Ale trudna rozmowa to nie to samo co przemoc, poniżanie czy przekraczanie granic.
Kiedy warto zmienić psychoterapeutę?
To również jest bardzo ważne pytanie.
Warto rozważyć zmianę specjalisty, jeśli przez dłuższy czas:
- nie czujesz się bezpiecznie,
- Twoje granice są przekraczane,
- jesteś regularnie zawstydzany lub poniżany,
- terapeuta ignoruje Twoje pytania i obawy,
- czujesz się manipulowany,
- terapeuta obiecuje nierealistyczne efekty terapii,
- specjalista pracuje poza swoimi kompetencjami,
- nie możesz porozmawiać o tym, co dzieje się między Wami.
Nie każda trudność oznacza, że trzeba natychmiast zakończyć terapię.
Czasami trudność jest właśnie materiałem do wspólnej pracy.
Dlatego pierwszym krokiem może być rozmowa:
„Mam wrażenie, że ostatnio czuję się w terapii oceniana. Chciałabym o tym porozmawiać.”
To, co wydarzy się potem, może być bardzo ważną informacją o jakości tej relacji.
Najważniejsze: masz prawo pytać
Kiedy cierpimy, chcemy przede wszystkim ulgi.
To zrozumiałe.
Możemy wtedy pomyśleć:
„Wszystko jedno kto, byle ktoś mi pomógł.”
A ja chciałabym zachęcić Cię do czegoś innego.
Zapytaj. Sprawdź. Porozmawiaj.
Masz prawo wiedzieć:
- jakie kwalifikacje ma osoba, do której idziesz,
- jakie ukończyła szkolenia,
- w jakim nurcie pracuje,
- z jakimi problemami ma doświadczenie,
- czy korzysta z superwizji,
- jakie są zasady współpracy,
- ile kosztuje sesja,
- jak często odbywają się spotkania,
- jakie są zasady odwoływania wizyt.
Nie musisz znać się na psychoterapii.
To specjalista ma obowiązek jasno przedstawić Ci informacje dotyczące swojej pracy.
Zadbajmy o to, komu powierzamy swoje najważniejsze historie
Psychoterapia może być bardzo ważnym doświadczeniem.
Może pomóc nam lepiej rozumieć siebie, swoje emocje, relacje i zachowania.
Ale właśnie dlatego wybór osoby, której powierzamy swoje najbardziej osobiste historie, jest tak ważny.
Nie bój się pytać.
Nie bój się powiedzieć:
„Tego nie rozumiem.”
„Nie zgadzam się.”
„To mi nie służy.”
„Chcę się nad tym zastanowić.”
I przede wszystkim:
Nie musisz pozwalać, żeby ktoś Cię poniżał, zawstydzał czy wciągał w poczucie winy tylko dlatego, że jest Twoim terapeutą.
Jako pacjent, klient i przede wszystkim jako człowiek masz prawo do szacunku.
Dobrego psychoterapeutę nie wybiera się wyłącznie po tym, co ma napisane na stronie internetowej.
Warto sprawdzić kwalifikacje, doświadczenie, sposób pracy i to, jak czujesz się w tej relacji.
A jeśli po pierwszym spotkaniu nie masz pewności?
Możesz dać sobie czas.
Możesz zadać pytania.
Możesz skonsultować swój wybór z innym specjalistą.
I możesz szukać dalej.
Bo znalezienie odpowiedniej osoby do psychoterapii naprawdę ma znaczenie.
Powiązany wpis: