Diagnoza zaburzeń odżywiania u dziecka może wywrócić życie całej rodziny do góry nogami.
Co robić po diagnozie?
Jak rozmawiać z dzieckiem?
Jak je wspierać?
Czy to moja wina?
I jak nie zgubić w tym wszystkim siebie?
Jeżeli właśnie usłyszałeś lub usłyszałaś diagnozę, prawdopodobnie masz więcej pytań niż odpowiedzi.
Chcę Ci powiedzieć przede wszystkim jedno:
Zaburzenia odżywiania można leczyć, a wyzdrowienie jest możliwe.
Droga do zdrowia nie zawsze jest szybka ani prosta. Może wymagać czasu, cierpliwości, specjalistycznego leczenia i zaangażowania całej rodziny. Dlatego po diagnozie warto zadbać nie tylko o leczenie dziecka, ale również o sposób komunikacji w rodzinie, relacje między jej członkami i własne zasoby.
1. Czy zaburzenia odżywiania u dziecka można wyleczyć?
Tak. Wyzdrowienie jest możliwe.
Diagnoza zaburzeń odżywiania nie oznacza, że Twoje dziecko będzie chorowało przez całe życie.
Zaburzenia odżywiania są poważnymi chorobami, które wymagają odpowiedniego leczenia i – w przypadku dzieci i nastolatków – również monitorowania stanu fizycznego. Jednocześnie istnieją skuteczne formy pomocy, a rodzina może odgrywać bardzo ważną rolę w procesie zdrowienia.
Dlatego nawet jeśli dzisiaj trudno Ci wyobrazić sobie przyszłość bez choroby, nie rezygnuj z nadziei.
2. Jak długo trwa leczenie zaburzeń odżywiania?
To jedno z pierwszych pytań, które zadają rodzice.
Niestety nie ma jednej odpowiedzi.
Czas leczenia zaburzeń odżywiania jest bardzo indywidualny. Zależy m.in. od rodzaju zaburzenia, czasu jego trwania, stanu zdrowia dziecka, nasilenia objawów, wieku i reakcji na leczenie.
Dlatego nie warto zakładać, że każde dziecko powinno wyzdrowieć w określonym czasie.
Zdrowienie również nie zawsze przebiega liniowo. Mogą pojawić się okresy poprawy, trudniejsze momenty, a czasami ponowne nasilenie objawów.
Najważniejsze jest nie porównywanie swojego dziecka z innymi.
To nie jest wyścig.
3. Czy rodzice są winni zaburzeniom odżywiania dziecka?
Nie.
Po diagnozie bardzo łatwo wpaść w pułapkę poczucia winy.
Możesz zacząć analizować przeszłość:
„Co zrobiłam/-em źle?”
„Dlaczego tego wcześniej nie zauważyłem?”
„Może byłam zbyt wymagająca?”
„Może za mało rozmawialiśmy?”
„Gdybym wcześniej zareagowała, czy choroby by nie było?”
Takie pytania są zrozumiałe. Jednak szukanie winnego nie pomoże Ci w procesie zdrowienia.
W podejściach rodzinnych stosowanych w leczeniu zaburzeń odżywiania rodzice nie są traktowani jako przyczyna choroby. Przeciwnie – ich zaangażowanie może być ważnym zasobem w leczeniu dziecka.
Dlatego zamiast:
„Kto jest winny?”
spróbuj zapytać:
„Co możemy zrobić teraz?”
To pytanie daje Ci możliwość działania.
4. Jak rozmawiać z dzieckiem z zaburzeniami odżywiania?
To jeden z największych problemów, z jakimi mierzą się rodzice.
Bo co powiedzieć?
Czy pytać o jedzenie?
Czy mówić o wadze?
Czy przekonywać dziecko, że powinno jeść?
Czy mówić: „Po prostu zacznij jeść”?
Czy pozwolić mu mówić o swoich lękach?
Czy przeciwnie – nie poruszać tematu choroby?
Nie ma jednego zdania, które rozwiąże wszystkie trudności komunikacyjne.
Warto jednak pamiętać o jednej zasadzie:
Rozmawiaj z dzieckiem, a nie tylko z jego chorobą.
Dziecko z zaburzeniem odżywiania nadal jest przede wszystkim Twoim dzieckiem.
Potrzebuje nie tylko rozmów o jedzeniu, wadze, posiłkach i leczeniu, ale także relacji, bliskości, zainteresowania jego światem i poczucia, że jest kimś więcej niż swoją diagnozą.
Jednocześnie komunikacja powinna być zgodna z planem leczenia ustalonym ze specjalistami. W zależności od rodzaju zaburzenia i sytuacji dziecka rodzice mogą mieć bardzo konkretne zadania związane z posiłkami, monitorowaniem objawów czy ograniczaniem zachowań związanych z chorobą.
Dlatego warto nauczyć się jak rozmawiać jednocześnie stanowczo i wspierająco.
Nie chodzi o to, żeby nigdy nie powiedzieć nic trudnego.
Chodzi o to, w jaki sposób to powiedzieć.
5. Czy trzeba ukrywać diagnozę przed rodziną i znajomymi?
Niektóre rodziny po diagnozie decydują się zachować ją dla siebie.
Czasami wynika to ze wstydu, czasami z obawy przed oceną, a czasami z chęci ochrony dziecka.
Warto jednak zastanowić się:
Czy będziemy w stanie długo funkcjonować bez żadnego wsparcia?
Leczenie może być wymagające i angażować rodziców przez długi czas.
Nie oznacza to oczywiście, że musisz opowiedzieć o chorobie wszystkim.
Możesz wybrać kilka osób, którym ufasz.
Może to być członek rodziny, przyjaciel, nauczyciel czy inna osoba, która potrafi uszanować Waszą sytuację.
Nie potrzebujesz tłumu. Potrzebujesz bezpiecznych ludzi.
6. Co zrobić, jeśli pojawi się nawrót zaburzeń odżywiania?
Pogorszenie objawów albo nawrót może być bardzo trudnym doświadczeniem dla całej rodziny.
Może pojawić się myśl:
„Wszystko zaczynamy od początku”.
Nie zawsze tak jest.
Nawrót czy pogorszenie objawów oznacza przede wszystkim, że sytuacja wymaga ponownej oceny i odpowiedniej reakcji.
Dlatego warto wcześniej ustalić z zespołem leczącym:
- jakie sygnały mogą oznaczać pogorszenie,
- na jakie zachowania zwracać uwagę,
- z kim się skontaktować,
- co zrobić, gdy objawy ponownie się nasilą.
Planowanie działań na wypadek nawrotu jest elementem długoterminowego podejścia do leczenia. Badania dotyczące anoreksji wskazują również, że ryzyko nawrotu jest szczególnie istotne w pierwszym okresie po leczeniu.
Jeśli chcesz przeczytać więcej, zobacz także:
Nawrót w zaburzeniach odżywiania
7. Co z rodzeństwem dziecka z zaburzeniami odżywiania?
Kiedy jedno dziecko choruje, bardzo łatwo jest całą uwagę rodziny skierować właśnie na nie.
To zrozumiałe.
Ale rodzeństwo również przeżywa chorobę.
Może czuć lęk, złość, smutek, zazdrość albo bezradność.
Może również pomyśleć:
„Mama i tata mają już wystarczająco dużo problemów, więc ja nie będę dokładać swoich.”
Niektóre dzieci stają się wtedy bardzo samodzielne i „bezproblemowe”. Inne zaczynają zachowywać się trudniej, ponieważ w ten sposób próbują odzyskać uwagę rodziców.
Dlatego warto regularnie pytać rodzeństwo:
„Jak Ty się z tym wszystkim czujesz?”
i:
„Czego potrzebujesz od nas?”
Nie musisz poświęcać każdemu dziecku dokładnie tyle samo czasu.
Ale każde dziecko powinno mieć poczucie:
„Jestem ważny. Moje emocje też się liczą.”
8. Jak zadbać o siebie jako rodzic?
To może być jedna z najtrudniejszych rad do usłyszenia.
Nie rezygnuj całkowicie ze swojego życia.
Leczenie zaburzeń odżywiania może być wymagające. Jeśli cały Twój świat zacznie kręcić się wyłącznie wokół choroby dziecka, bardzo łatwo o wyczerpanie.
Dlatego – w takim zakresie, w jakim jest to możliwe – zachowaj część swoich aktywności.
Spotkaj się z przyjaciółką.
Idź na spacer.
Czytaj.
Uprawiaj sport, jeśli jest dla Ciebie ważny.
Odpoczywaj.
Rób rzeczy, które nie mają nic wspólnego z zaburzeniami odżywiania.
To nie oznacza, że bagatelizujesz chorobę dziecka.
To oznacza, że dbasz o własne zasoby.
A rodzic, który ma przestrzeń na regenerację i wsparcie, może mieć więcej możliwości, by być przy dziecku w trudnych momentach.
9. Gdzie szukać wsparcia dla siebie?
Nie czekaj, aż będziesz całkowicie wyczerpany lub wyczerpana.
Rodzic dziecka z zaburzeniami odżywiania również potrzebuje informacji, wsparcia i przestrzeni na własne emocje.
Może potrzebujesz wiedzieć więcej o chorobie.
Może nie wiesz, jak reagować na zachowania dziecka.
Może każda rozmowa kończy się konfliktem.
Może masz wrażenie, że cokolwiek powiesz, jest źle.
Może boisz się, że przez przypadek powiesz coś, co pogorszy sytuację.
A może po prostu potrzebujesz kogoś, z kim możesz spokojnie uporządkować to, co dzieje się w Waszej rodzinie.
I właśnie tutaj pomocna może być indywidualna konsultacja dla rodzica.
Konsultacje indywidualne – jak rozmawiać z dzieckiem?
Jeżeli czujesz, że nie wiesz, jak rozmawiać z dzieckiem o chorobie, jedzeniu, leczeniu albo jego emocjach, możesz skorzystać z indywidualnej konsultacji.
Podczas konsultacji możemy przyjrzeć się konkretnej sytuacji, która dzieje się w Twojej rodzinie:
- co dokładnie dzieje się podczas rozmów z dzieckiem,
- jakie słowa lub reakcje prowadzą do konfliktu,
- czego dziecko może potrzebować w danej sytuacji,
- jak mówić o trudnych sprawach bez eskalowania napięcia,
- jak stawiać granice i jednocześnie pozostać w kontakcie z dzieckiem,
- jak reagować na złość, wycofanie, płacz lub odmowę rozmowy,
- jak zadbać również o własne emocje.
Nie chodzi o znalezienie jednego „magicznego zdania”.
Chodzi o lepsze zrozumienie sytuacji i znalezienie sposobu komunikowania się, który będzie możliwy do zastosowania w Waszej codzienności.
Konsultacja dla rodzica nie zastępuje specjalistycznego leczenia zaburzeń odżywiania dziecka. Może natomiast stanowić dodatkowe wsparcie dla Ciebie jako rodzica – szczególnie wtedy, gdy potrzebujesz uporządkować sposób komunikowania się z dzieckiem.
Jeśli chcesz porozmawiać o swojej sytuacji, zapraszam na indywidualną konsultację.
[Dowiedz się więcej o konsultacjach → JAK MOGĘ CI POMÓC]
Najczęściej zadawane pytania po diagnozie zaburzeń odżywiania
Co zrobić, gdy dziecko ma zaburzenia odżywiania?
Przede wszystkim warto pozostawać w kontakcie ze specjalistami prowadzącymi leczenie i stosować się do ustalonego planu. Rodzic powinien również zadbać o komunikację z dzieckiem, wsparcie emocjonalne i własne zasoby. W przypadku dzieci i nastolatków rodzina może być ważną częścią procesu leczenia.
Czy zaburzenia odżywiania u dziecka można wyleczyć?
Tak. Wyzdrowienie jest możliwe, choć jego przebieg jest indywidualny. Leczenie może obejmować pomoc medyczną, żywieniową i psychologiczną, zależnie od rodzaju zaburzenia i potrzeb dziecka.
Czy rodzice są winni zaburzeniom odżywiania?
Nie należy obwiniać rodziców za chorobę dziecka. W wielu podejściach rodzinnych rodzice są traktowani jako ważne źródło wsparcia w procesie zdrowienia, a nie jako przyczyna zaburzenia.
Jak rozmawiać z dzieckiem z zaburzeniami odżywiania?
Warto rozmawiać o chorobie w sposób spokojny, empatyczny i dostosowany do wieku dziecka, jednocześnie przestrzegając zaleceń zespołu leczniczego. Ważne jest również pamiętanie, że dziecko jest czymś więcej niż swoją chorobą.
Czy można rozmawiać z dzieckiem o jedzeniu?
Tak, ale sposób prowadzenia takich rozmów powinien być dostosowany do sytuacji dziecka i zaleceń zespołu prowadzącego leczenie. W niektórych przypadkach rodzice otrzymują bardzo konkretne zadania dotyczące posiłków i zachowań związanych z jedzeniem.
Co zrobić, jeśli dziecko nie chce ze mną rozmawiać?
Nie zawsze warto wymuszać rozmowę. Możesz zakomunikować dziecku, że jesteś dostępny lub dostępna i że może wrócić do tematu później. Jednocześnie w sytuacjach dotyczących bezpieczeństwa lub realizacji zaleceń leczenia rodzic może potrzebować działać mimo braku gotowości dziecka do rozmowy.
Co zrobić, gdy dziecko ma nawrót zaburzeń odżywiania?
Warto jak najszybciej skontaktować się z zespołem prowadzącym leczenie i ponownie ocenić sytuację. Nawrót lub pogorszenie objawów nie oznacza, że wyzdrowienie jest niemożliwe. Warto mieć wcześniej ustalony plan reagowania na pierwsze sygnały pogorszenia.
Jak wspierać rodzeństwo dziecka z zaburzeniami odżywiania?
Warto rozmawiać z rodzeństwem w sposób dostosowany do jego wieku, pozwalać na wyrażanie emocji i regularnie poświęcać mu indywidualną uwagę. Rodzeństwo również potrzebuje informacji, poczucia bezpieczeństwa i przestrzeni na własne potrzeby.
Czy rodzic powinien zrezygnować ze swojego życia?
Nie. Dbanie o własny odpoczynek, relacje i aktywności nie oznacza braku zaangażowania w leczenie dziecka. Wsparcie dla rodziców jest również ważnym elementem radzenia sobie z obciążeniem związanym z chorobą dziecka. Psychoedukacja kierowana do opiekunów jest przedmiotem badań i może być wartościowym elementem wsparcia.
Na koniec – nie musisz wiedzieć wszystkiego od razu
Jeżeli Twoje dziecko właśnie otrzymało diagnozę zaburzeń odżywiania, możesz mieć poczucie, że nagle musisz wiedzieć wszystko.
Jak reagować?
Co mówić?
Czego nie mówić?
Jak postępować przy posiłkach?
Jak rozmawiać o chorobie?
Jak pomóc dziecku?
Jak zadbać o rodzeństwo?
Jak nie stracić siebie?
Nie musisz znać wszystkich odpowiedzi dzisiaj.
Nie musisz mieć planu na najbliższe kilka lat.
Wystarczy, że zrobisz kolejny potrzebny krok.
A jednym z takich kroków może być nauczenie się, jak lepiej komunikować się ze swoim dzieckiem w czasie choroby.
Jeżeli właśnie tego potrzebujesz, zapraszam Cię na indywidualną konsultację dla rodziców.
Możemy przyjrzeć się Twojej konkretnej sytuacji i poszukać sposobów komunikacji, które będą wspierały zarówno Twoje dziecko, jak i Ciebie.
[Umów konsultację → napisz do mnie na e-mail: kontakt@badzwpoblizu.pl]
Źródła:
- Outcomes in people with eating disorders: a transdiagnostic and disorder-specific systematic review, meta-analysis and multivariable meta-regression analysis. Pubmed
- Identification and Management of Eating Disorders in Children and Adolescents. AAP [American Academy of Pediatrics
- What happens after treatment? A systematic review of relapse, remission, and recovery in anorexia nervosa. Pubmed
- Effectiveness of psychoeducation for children, adolescents and caregivers in the treatment of eating disorders: A systematic review. Pubmed